Reisverslag: Highlights van Marokko

Voor de lezer:
De cursieve tekst komt uit de gids van KRAS.NL.

Voor reacties:
Rein en Lyda Hoen: rein.hoen@zonnet.nl

Foto’s kunt u bekijken met de volgende link:
http://www.pixum.nl/viewalbum/?id=2180796

1e dag - dinsdag 27 juni 2006

We vliegen vandaag van Amsterdam naar Marrakech.

De taxi was er al om 11.05, nog wat mensen uit Zevenkamp ophalen, deze gaan naar Agadir.

Het vliegtuig is op tijd vertrokken. Een rustige vlucht, alles netjes op tijd. De gids is meegevlogen. De bus stond al klaar. De Gids heet Maria van Erp, Chauffeur: Aperativo en het hulpje: Ibramhimovitsh.
Geld gewisseld en ook al meer dan de helft kwijt geraakt aan
Maria voor fooien en entreegelden.
Even voor de financiën: 550 dirham voor de fooien en 120 Dirham voor de entrees maakt 670 Dirham totaal maal 2 is 1340 Dirham aan extra kosten. Het eten, in buffetvorm, was goed. Water gekocht en een klein wandelingetje gemaakt. Er is niet veel te beleven. We hebben 2 uur tijdsverschil. Dus we gaan vroeg naar bed 22.00 uur, het dus eigenlijk 24.00 uur.

Hotel: Ayoub , HP, Marrakech, kamer 211

2e dag - woensdag 28 juni 2006

De gehele dag brengen we door in fascinerend Marrakech, een okerkleurige en prachtig gelegen stad, waar de ruige besneeuwde bergtoppen van de Atlas altijd een oogje in het zeil lijken te houden en waar het stadsbeeld bepaald wordt door weelderige tuinen met palmen, prachtige paleizen en talloze minaretten. We zien onder meer de Saadische graven (ca. 10 dirham, niet inbegrepen), de Majorelle-tuinen (ca. 30 dirham, niet inbegrepen), de Koutoubia-moskee (waar maar liefst 25.000 gelovigen tegelijk kunnen bidden) en het paleis Bahia (ca. 10 dirham, niet inbegrepen). Uiteraard gaan we ook naar het beroemde Djema-el-Fnaplein (het kloppende hart en symbool van de stad), waar het elke minuut van de dag bruist en waar het vooral in de avonduren lijkt of u in één grote openluchtshow terecht bent gekomen! Het plein is door de UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoedmonument en u zult absoluut overweldigd worden door de heerlijke geuren uit de eetstalletjes, de vurige dansers, de enthousiaste muzikanten en de geheimzinnige slangenbezweerders

Om 07.00 worden we gewekt. Tijd om op te staan. Na de ochtend rituelen aan het ontbijt. Het is een buffet en wel voorzien van allerlei lekkere broodjes. De thee is ook lekker. Goed gevuld gaan we 08.30 met de bus eerst naar de Majorelle-tuin. De bijrijder is vervangen en we hebben nu Ali. We hebben een gids die goed Engels spreekt en zijn best doet. Het is een mooie tuin omdat we vroeg zijn is het er heerlijk rustig. Jammer genoeg is het een beetje heiig zodat we de Atlasbergen niet zien. Om 09.30 gaan we verder naar de Bab Agnaou en wandelen door de smalle straatjes. We gaan door naar de Saadische graven. Het houtsnijwerk boven de deuren is mooi. Met de uitleg van de gids erbij wordt het begrijpelijker van wat hier te zien is. Daarna door met de bus naar het centrum, we gaan koffie drinken op een terras met uitzicht over het oude gedeelte. Zwarte koffie klein glas maar het smaakt best. We maken kennis met Chris en Gerda. Na de koffie wandelen we door de smalle straatjes naar Paleis Bahia. Eerst een stukje tuin en dan het paleis. De daken in de diverse zalen zijn heel mooi gemaakt. De gids vertelt een heleboel en we lopen door het paleis van zaal naar zaal. Eigenlijk zijn het kamers geweest, het meubilair is er niet meer. Je moet je er zelf maar een voorstelling van maken. Na het paleis haalt de bus ons weer op. We gaan nu naar de Koutoubia-moskee. Maar eerst gaan we eten. Dit doen we bij een Italiaansrestaurant aan de overkant van de moskee. We zitten boven op het terras. Bestellen een Pizza. Redelijk snel zijn ze klaar en smaken ook nog goed alleen een beetje flauw. Na de lunch steken we over naar de moskee. We mogen er niet in, dat is wel jammer. We kunnen wel binnen kijken en zien dat het groot is. Ook nu weer vertelt de gids het nodige. Het middag gebed, om te bidden tot Allah/God, gaat ook beginnen. De roep nemen we mee. Daarna is het weer oversteken naar het Jemaa-el-Fnaplein. Hier is het nu nog leeg, maar we wandelen nu eerst door de soeks. Er zijn er verschillende, lijkt wel of ze per ambacht bij elkaar zitten. Er komt geen eind aan. Wel een typisch gezicht al die stalletjes. Als we alles gehad hebben gaan we een kruidenwinkel bezoeken en krijgen uitleg. Je kunt je ook laten masseren. Sommigen doen dat. Natuurlijk willen ze ook dat je kruiden koopt. Ook dat doen sommigen. Na dit gebeuren wandelen we via de soeks terug naar het plein. We krijgen de tijd tot 18.00, en dat is nog 1.30 tot de bus vertrekt. Lyda en ik drinken een groot glas lekkere sinasappelsap. We wandelen met Chris en Gerda even een straatje in. Daarna gaan we op een terras, aan het plein, zitten. Nemen een Mintthee en laten de Marrakeche wereld aan ons voorbij schuiven.
Het plein komt nu langzaam vol met stalletjes, van alles wat. De rook zien we opstijgen dus de BBQ kan beginnen. Ook de slangenbezweerders en dansgroepen komen nu opdraven. Om 17.45 wandelen we na afgerekend te hebben naar de bus. Op tijd rijden we naar het hotel.
Om 20.00 vinden we het tijd voor het diner. Ook nu weer in buffetvorm. Er is weer van alles en het smaakt ons ook weer. We hadden met Chris en Gerda afgesproken maar dat lukt niet helemaal. Na het eten blijven we nog even na praten. Om 21.15 gaan we met zijn vieren toch nog even wandelen naar de Avenue Mohamed V. Het is goed 20 min lopen en dan zijn we er, we gaan op zoek naar de VVV. Het is druk maar gezellig wandelen, we hebben ook genoeg gesprekstof. We lopen terug naar ons begin punt en zien daar de VVV zitten. We besluiten om maar koffie te gaan drinken. Bier is hier niet op alle terrassen te verkrijgen dus Chris gaat aan de cola. De koffie smaakt ons goed. Op ons gemak wandelen we naar het hotel.
Om 23.00 zijn we er en gaan we naar de kamer.

Hotel: Ayoub , HP, Marrakech, kamer 211

3e dag - donderdag 29 juni 2006

Vrije dag in Marrakech. U kunt op eigen gelegenheid Marrakech ontdekken en bijvoorbeeld de medina bezoeken om souvenirs te kopen of om te genieten van de vele terrasjes en restaurantjes.

Ik ben al om 07.00 wakker draai me nog even om maar om 07.30 vind ik het toch tijd worden en sta op. Na de rituelen staat Lyda op. Alles op ons gemak.
Tijdens het ontbijt horen we dat de rondritbus al om 09.30 zou vertrekken, dus we moeten ons toch een beetje haasten. Om 09.05 gaan we met Chris en Gerda op stap. Als we bij de opstapplaats aankomen na een flinke doorstap wandeling wil de bus net wegrijden maar hij merkt dat we mee willen en stopt nog. We willen eerst de blauwe route doen en stappen in de goede bus, krijgen koptelefoontjes en gaan rijden. We zitten bovenin vooraan en zien alles goed. Komen langs de Marjorelletuin en gaan verder buiten Marakech om . Zien het palmenbos met dromedarissen en mooie vakantiehuisjes. Het is een mooie tocht over smalle weggetjes. Het is mooi weer. Rond 10.30 zijn we terug en gaan we koffie drinken. Nu een dubbele espresso, dan krijg je er water bij. Na de koffie stappen we op de rode lijn die gaat weer door het bekende Marakech. We zitten weer boven. We stappen nu uit bij de tuinen van de Al Menara. Hier wordt ‘s-avonds een voorstelling gegeven. Chris denkt hardop over de lunch, dat het restaurant van gisteren wel goed was. We zijn het met hem eens en besluiten om daar de lunch te doen. Stappen weer op de rodelijn en komen zo in het centrum terecht. Na een klein blokje om met de bus komen we uit bij het Place Jemaa el Fna. Hier is het restaurant vlakbij. We gaan weer boven, op het terras, zitten en bestellen eensgezind een omelet champignons. Maria is er ook. We laten het ons goed smaken. Tafelen even na en gaan dan de soeks in. Rechts, rechts en rechts dan kan je niet verdwalen en maak je toch een mooi rondje. De warmte valt mee omdat het overdekt is. Aan het eind drinken we nog een glas lekkere sinasappelsap. Wandelen weer naar de rodelijnbus en rijden nu tot de Mcdonalds. Hier zou een winkelcentrum in de buurt zijn. Maar helaas dat is er niet meer, worden nog wel ergens anders heen gestuurd maar vinden het te ver weg. We gaan naar het terras op de hoek, bier wordt ook nergens geschonken of het is heel erg duur. Even een tonic en thee gedronken. Het is tijd om het hotel op te zoeken we gaan er wandelend heen. In het hotel nog even een pilsje drinken en dan even uitrusten en opfrissen. Om 19.30 het buffet met een bezoek vereren. Na het eten gaan we nog een stukje wandelen, alleen de weg houdt op en we gaan weer terug er is weinig te zien. In het hotel bestellen we nog koffie, alleen deze is niet heet en we geven hem terug. Het apparaat is stuk wordt als reden opgegeven. De lol is er vanaf en we gaan naar bed.

Hotel: Ayoub , HP, Marrakech, kamer 211

4e dag - vrijdag 30 juni 2006

Na het ontbijt vertrekken we vanuit Marrakech naar Casablanca, de economische hoofdstad van Marokko. We zien tijdens onze stadstour onder meer de kleur- en geurrijke centrale markt, de Habbous-wijk (met zowel Marokkaanse en Europese invloeden), het uitgestrekte Mohammed V plein en de schitterende, op een rotspunt aan zee gelegen, Hassan II moskee (ca. 120 dirham, niet inbegrepen).

We mogen uitslapen, de koffers moeten om 09.15 op de gang staan en om 09.55 gaan we op weg naar Casablanca.
Omdat vandaag de Hasan moskee niet open is hebben we geen haast. De lunch is vroeg al om 11.30 tot 13.00 bij een soort wegrestaurant. Omdat we nog niet veel trek hebben bestellen we een Berberbrood (=soort broodpizza). Hij is warm en smaakt toch ook wel, koffie en sap drinken we erbij. Het landschap is in het begin dor en droog met toch wel hier en daar groene plekken ertussen. Na de lunch wordt het groener en zien we Casablanca. We rijden naar het strand en hebben van 15.00 tot 16.00 tijd voor een wandelingetje, we drinken ook mintthee op een terrasje. We rijden naar de moskee, HASAN II voor de foto’s. Dan even naar de place Mohamed V en dan naar het hotel. Formuliertje invullen en dan naar de kamer. We hebben geen wc-papier. Ik ga er achteraan. De TV is niet aangesloten op de antenne dus ik zie geen voetballen totdat 1 van de gasten ontdekt heeft waar de kabel is. We zien Duitsland door strafschoppen winnen van Argentinie. De douche is ook geen succes er komt een harde straal uit de verdeler werkt niet, dus dat wordt een vluggertje onder 1 straal. Het hotel in het algemeen is zijn 4 sterren niet waard wat ons betreft. Het diner is om 19.30.
Vanavond worden we aan tafel bediend. Start is met een soepje waarvan de naam onbekend is. Zoals al het eten tot nu toe is het flauw en moeten we er zout bijstrooien, dan smaakt het wel. Daarna komt er een bord met daarop rijst, groente en kip met saus. Het geheel smaakt goed, het hotel wint weer punten. Als toetje is er vanille pudding. We vinden het geheel niet slecht. We gaan nog een straatje om, we zitten in een drukke omgeving. Chris bezoekt de geldautomaat en wij wandelen door een parkje waar de Marokkanen samen komen er zijn ook terrasjes. Op de terug weg vlakbij het hotel gaan we op een terrasje koffie of thee drinken. Het smaakt goed. Na deze verpozing gaan we naar het hotel en naar bed.

Hotel: Washington , HP, Casablanca , kamer 108

5e dag - zaterdag 1 juli 2006

Deze morgen kunt u op eigen gelegenheid de stad Casablanca gaan onderzoeken. 's Middags rijden we naar Rabat, de oude hoofdstad. We zien hier onder meer het oude stadsgedeelte, het in Marokkaanse stijl gebouwde en rijk gedecoreerde mausoleum van Mohammed V en het koninklijke paleis. De nacht brengen we door in Kenitra.

De wekker roept ons om 06.30 en de telefoon om 07.00 Vandaag een druk programma. De koffers moeten om 07.45 buiten staan. Het ontbijt is in buffet en ziet er goed uit. Alles smaakt ook. Om 08.30 gaan we weg. We hebben Mohammed als gids gekregen een wat oudere baas, hij is berber en komt uit Agadir. We bezoeken de Medina en de markt en nog wat plaatsen en komen om 10.30 uit bij de Hassan moskee. Om11.00 start er een rondleiding. Het is een imposant bouwwerk. Het is 1 van de weinige moskeen waar je in mag. Ook de versiering is mooi en we raken onder de indruk. De vrouwelijke gidse (nu mag een vrouw wel het werk doen!) vertelt over de indeling en waar een en ander van gemaakt is. Om 12.00 is de rondleiding voorbij en gaan we richting Rabat. Hier hebben we eerst lunchpauze. We eten er spaghetti Bolonnese. Sommige nemen een complete maaltijd. Wij vinden het genoeg en ook dit smaakt. Om 15.00 gaan we met Youssef, onze nieuwe gids Rabat in. We gaan naar het koninklijke paleis, en het mausoleum, hier is de onafgemaakte moskee. In het Mausoleum zou de Koran voorgelezen worden voor het zielenheil, van Mohammed V, alleen de voorlezer had waarschijnlijk een snipperdag want hij was er niet. We wandelen er rond en zien er alles. Wisselen van de paardenwacht maken we ook nog mee, dit gaat zonder veel plichtplegingen. Dan verder naar de Medina, door een poort en dan de tuin in. Er is een soort café waar de lekkernij van Marokko te proeven is. Het zijn een soort marsepeinhoorntjes. Ze hebben verschillende soorten zoete lekkernijen, je mag ze zelf uitzoeken van een dienblad. Er wordt hier ook de echte mintthee geschonken. Afrekenen doe je per koek. Wij zoeken een 3-tal koeken uit. Ze zijn zoet en lekker. Het is tijd geworden om de bus op te zoeken, inmiddels is het over 17.00. We moeten nog een stukje. Naar Tinehir is het nog een uurtje rijden. Het hotel staat in the middle of nower volgens Maria. Ik vergeet helemaal dat Maria tijdens de rit het nodige vertelt zodat we de gidsen ook beter kunnen volgen. Ook is vandaag het rouleren in de bus ingesteld, daarom zitten wij vandaag voorin. Van ons hoeft het niet maar voor de goede orde rouleren we mee.
Het hotel bestaat uit huisjes rondom een zwembad cq grasveld. De kamer ziet er goed uit, we hebben meer ruimte dan gisteren. Het warme water moet van ver komen. Het diner is om 20.00. We starten met Marokkaanse soep met iets van kapucijners erin, maar het smaakt wel. Daarna komt er een Tanji op tafel. We moeten er zelf uitscheppen. Het is peen, courgette, aardappel, olijven en vlees. Het is allemaal goed gaar en smaakt goed, dit is echt iets Marokkaans. Als toe zijn er 2 flensjes. De muziek buiten bij het zwembad is ook begonnen. Het zou om 22.45 moeten stoppen volgens Maria. We wachten af. Er valt na het eten niets te wandelen.
We gaan naar de kamer en langzaam naar bed om 22.30 en zowaar de muziek stopt om 22.45.

Hotel: Assam, HP, Kenitra

6e dag - zondag 2 juli 2006

Via de indrukwekkende ruïnes van de antieke stad Volubilis (ca. 20 dirham, niet inbegrepen) en de heilige stad Moulay Idriss rijden we naar cultureel en religieus Meknès (ca. 10 dirham, niet inbegrepen). Bezienswaardig zijn onder meer de imposante Bab Mansour en het mausoleum van sultan Moulay Ismail. De komende twee nachten brengen we door in de oudste Marokkaanse koningsstad Fès, in zijn geheel op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

De wekker roept ons om 06.15. De koffer moet om 07.15 buiten staan. Het is hier een Frans ontbijtje, wel buiten bij het zwembad. Om klokke 08.00 gaan we weg richting Volubilis. Onderweg om 09.15 hebben we een koffiestop, we nemen er een koffiebroodje bij. Zowel de koffie als het broodje smaakt ons. Onderweg geeft Maria ons de nodige kennis over de geschiedenis, im- en emigratie van de Marokkanen en de moderne problemen. Het is interessant om te horen vooral nu je in dat land een tocht maakt. Je kunt wat meer plaatsen in de tijd en je begrijpt het nu wat beter. We gaan door en komen bij Volubilis aan. Je ziet het al van ver. We worden met een gids rondgeleid. Je kunt zien dat het vroeger een rijke en grote Romeinse stad geweest is. Er zijn nog mooie mozaïeken te bewonderen. Ook kan je de oppervlakte van de diverse huizen en kathedraal nog goed zien. De rondleiding is interessant omdat je een goed beeld krijgt. Maria geeft hier en daar nog wat toelichting.
Het lijkt wel of Moulay Idriss aan de overkant ligt want we zien het al liggen. Na de rondleiding maken we nog een fotostop om Moulay Idress op de plaat vast te leggen en rijden naar het lunch restaurant. We kiezen dit keer voor de couscous. Het is een heel bord, maar wel lekker. Omdat er een 25 jarige bruiloft en een verjaardag te vieren is, hebben we ook gebak. Maria heeft ervoor gezorgd. Het is chocoladetaart en die gaat helemaal op. Natuurlijk zingen we ervoor. Als toe is er meloen en worden er dadels geserveerd. Na de lunch rijden we naar Meknes. Maria vertelt al vooruit wat we tegenkomen en ze gaat ook verder met het Marokko verhaal. In Meknes komt er een gids die ons door de stad rondleid en ons vertelt wat we van Maria al gehoord hebben, je kunt het wel wat beter plaatsen en het gebroken Engels beter volgen. We gaan een Mausoleum/Moskee in waar het graf van Moulay Ismail is. Ook bezoeken we een bedrijfje waar handwerk (borduurwerk) van de nonnen en ijzer met zilverinleg gemaakt wordt. Ook brengen we een bezoek aan de vroegere voorraadschuur en paardenstallen. Hier is ook een groot meer dat vroeger als voorraad water gebruikt werd. We zien ook de belangrijke poort van Bab Mansour. Het plein ervoor wordt gerestaureerd net als de poort zelf. We hebben even tijd om de soeks/markt over te lopen voordat we naar het hotel in Fes gaan. Om 17.00 gaan we richting Fes Om 18.15 zijn we bij het hotel. Het ruikt nog naar verf. We hebben kamers op de bovenste verdieping. Het is een mooi hotel en de kamers zijn groot en pas opgeknapt. Om 19.45 is het diner. We starten met een tomatensoepje, daarna komt er spaghetti. Ik vind het niet zo lekker maar de rest vind het heerlijk dus het ligt aan mij. Hierna komt er nog een Tanji met kip. Als toe is er meloen. Het een uitgebreid diner en smakelijk. We besluiten nog een avond wandeling met Chris en Gerda te doen. Ook gaan we nog koffie drinken. Omdat Chris jarig is betaald hij. De koffie was al lekker maar nu extra lekker. Terug in het hotel gaan we nog even op zoek naar het zwembad. Ook dat hebben we gevonden. Niet groot maar wel mooi. Om 22.30 vinden we het bedtijd geworden.
Ali de bijrijder leert steeds meer namen, vooral die met een rollende “R” hebben zijn voorkeur. Zo wordt CORRRRRRRRRRR heel wat keren aangesproken.

Hotel: Tghat, HP, Fes, kamer 411

7e dag - maandag 3 juli 2006

Vandaag gaan we op verkenning in Fès. We wandelen door het imponerende Arabische stadsdeel Fès el Bali, het historische hart van de stad. De drukke medina, de poort Bab Boujloud, de 600 jaar oude Koranschool, de Medersa Bou Inania (ca. 10 dirham, niet inbegrepen), de oude Karaouïnemoskee (de eerste universiteit van Marokko) en de met tegelmozaïeken gedecoreerde fontein van Nejjarini zijn zeer de moeite waard. Fès met de ambachtslieden die werken in talloze kleine ateliers, de geheimzinnige, intieme straatjes, de sluiers, sierlijke minaretten en rijk gedecoreerde moskeeën... u waant zich hier een paar eeuwen terug in de tijd!

Vandaag roept de wekker ons om 07.00. De bus vertrekt om 08.30. Maria heeft weer een andere man als gids. We rijden naar het koninklijk paleis waar we uitleg krijgen over het mozaïek. Het is gemaakt door niet ontwikkelde mensen. Maar er zit veel logica in dat vandaag de dag nog bijzonder is. Het paleis grenst aan de vroegere joodse wijk, de Mellah, en die wandelen we door. Het zijn hier smalle straatjes en de winkeltjes gaan net open. De bus wacht ons op aan de anderen kant. Het is tijd geworden om het hoger op te zoeken en we rijden iets buiten Fes een hoger gelegen plaats op. Het blijkt een enorme begraafplaats te zijn, de Bab el-ftouh is het hier. We hebben mooi uitzicht over Fes en de Medina. Vanaf hier gaan we naar een keramiekfabriek. We zien de zwarte wolken veroorzaakt door de ovens al van ver. De ovens worden gestookt met de resten van de olijfolie vandaar de rook. In de buurt van Fes wordt grijze klei gewonnen die in deze fabriek verwerkt wordt. We zien vazen en tegeltjes maken. Natuurlijk ontbreekt de winkel ook niet. Er wordt gekocht. Er zijn nu wat Nederlandse huishoudens die een kleine of grote tajin hebben. Ook potjes e.d. worden gekocht. Het is wel mooi spul. We rijden nu naar de Medina. Dit moet niet verward worden met een Soek. Want de soek is een grote al dan niet overdekte markt, men woont er niet. In deze Medina is handel en wonen met elkaar verweven. Er zijn zeer smalle straatjes en paarden en ezels moeten er ook door. Zo af en toe voel je een paarden of ezel neus in je rug en moet je opzij. De dieren weten waar ze heen moeten en wij niet. We bezoeken de Koranschool met een mooie binnenplaats. De gids vertelt en geeft uitleg over het Arabischgeschrift. Na nog een stuk Medina is het koffietijd. We komen voorlopig niet uit de Medina want er zijn meer dan 4900 straatjes. We hebben dan ook een extra begeleider om de groep in de gaten te houden. We zien ook de poort van de Karouine-moskee en de fontijn van Nejjarini, die zie je op een hoop fotokaarten terug komen. In de Medina is ook ons lunchrestaurant. We eten daar een specialiteit van Fes een Bstilla. Vooraf zijn er diverse soorten hapjes. Er wordt een schoteltje of 10 neer gezet met allerlei soorten hapjes. Een ontdekking voor ons zijn de peentjes met kaneel, gaan we thuis ook eens proberen. Natuurlijk lopen er ook Marokkaanse handelaren met ons mee ze weten hier niet van ophouden en ook niet wat nee is maar goed dat hoort erbij en je blijft maar vriendelijk lachen. Ook worden winkeltjes met een bezoek vereerd. Je moet soms wel anders kan je niet zien wat je zien wilt. Zo worden we een leerwinkel ingestuurd. Als we de winkel door gelopen zijn is duidelijk waarvoor. We staan nu op een terras en hebben zicht op de leerlooierij van Fes. We hebben een takje mint voor de lucht gekregen, maar de lucht valt vandaag nog wel mee. Natuurlijk is de bedoeling dat je ook in de winkel kijkt en als er wat voor je bij is dit dan ook koopt. Soms wordt er flink over de prijs onderhandelt. Sommige komen een tas rijker en een aantal Dirhams armer naar buiten. Ook een winkel waar Kaftans, sjaals e.d. verkocht worden bezoeken we. Natuurlijk weten de verkopers ze zo mooi aan te prijzen dat het soms moeilijk wordt om zonder iets te kopen weg te gaan. Sommige Krassers lopen straks thuis in het Marokkaans rond. Op een pleintje moeten we even stoppen om de groep weer te verzamelen. Sommige Krassers denken al aan de avond om water in te slaan, ze kijken niet goed in welke winkel dat ze het doen, het blijkt een "weg" restaurant te zijn waardoor het water duurder is dan in de winkel. Het scheelt per fles wel een paar Dirham. Die kunnen ze dus niet meer aan andere dingen besteden. Tot 16.00 uur worden we door de Medina geleid, je moet het meemaken om te weten wat het is. Op de winkel bezoeken na is het verder een belevenis van de eerste orde. Ook hier blijkt een kwartiertje heel lang te kunnen zijn, vooral in de winkeltjes. We nemen afscheid van de handelaren die ons praktisch heel de wandeling gevolgd hebben. Ze hebben het niet voor niets gedaan want er zijn best nog wel wat tassen e.d. gekocht. Ze hebben hopelijk goede zaken gedaan.
We gaan naar het hotel om ons voor te bereiden op het avond gebeuren.
Deze avond is er voor ons een uitgebreid buffet neer gezet. We moeten even wachten op de opening maar daarna hebben we dan ook wat. Het is een zeer uitgebreid buffet en alle gerechten smaken heerlijk. Het is jammer dat sommige Krassers wat last hebben van de stoelgang zodat zij weinig tot geen gebruik van het buffet kunnen maken.
Nadat we ons tegoed hebben gedaan aan de toetjes cq gebakjes besluiten we nog een wandelingetje te maken. Omdat de koffie gisteren lekker was gaan we weer naar dat restaurant. We komen nog een Marokkaan tegen die Nederlands spreekt. We kunnen van hem een drankje krijgen maar dat slaan we af omdat we eerst nog wat verder willen wandelen. We vinden een soort boulevard en die lopen we een stuk af. Dan terug naar het koffierestaurant, de Nederlandse Marokkaan is helaas weg dus we moeten zelf betalen. De eigenaar van het restaurant blijkt in Rotterdam te zijn. Horen we van de ober. Het kan raar gaan in deze wereld! Na de koffie is de bedtijd geworden.

Hotel: Tghat, HP, Fes, kamer 411

8e dag - dinsdag 4 juli 2006

Dwars door de cederwouden van het Midden-Atlasgebergte rijden we naar Midelt. Na een stop in dit voormalige mijnwerkersstadje rijden we door Erfoud, gelegen in de Sahara en één van de grootste oases van Marokko.

Vandaag vroeg opstaan. Om 05.30 roept de wekker ons en om 07.30 vertrekken we. We rijden van het vlakke land richting Atlasbergen. Zo af en toe lijkt het wel een maanlandschap, we vergelijken het ook wel een beetje met de Grand Canyon in Amerika alleen daar zijn er weer andere kleuren. We passeren behoorlijk hoge passen en kunnen ons voorstellen dat hier ‘swinters sneeuw ligt. Nu is het warm en dor. De zon staat steeds aan de hemel en er is ook veel wind. Onderweg komen we kleine dorpen tegen, de huizen zijn overwegend van klei gemaakt en hebben een aarde kleur. Als je de verschillen niet ziet lijkt het eentonig te worden. In Midelt hebben we in een soort tent de lunch. We bestellen er een Berber-omelette. Het wordt geserveerd in een Tanji. Het smaakt goed, je moet wel geduld hebben. Onderweg zien we ook een stelletje makaken, dit zijn apen die hier voorkomen. We rijden ook langs het stuwmeer van de Bin-el-Ouidanedam. We rijden met een flink vaartje door. Om 17.30 zijn we in Erfoud. Omdat we in plaats van de zonsopgang de zonsondergang hebben is er weinig tijd om al te veel plichtplegingen te doen. Even de koffers op de kamer brengen. We hebben een kamer achter in de gang bij de trap, maar hij is wel groot en we hebben geen last van de trap. Om 18.00 stappen we in de Jeeps’s die ons naar de Dromedarissen brengen. Via eerst een stuk gewone weg rijden we zeker drie kwartier door de woestijn, het lijkt wel de Parijs-Dakar rally. We rijden met 5 Jeep’s ieder op zijn eigen route. We komen aan bij een nederzetting. We zijn behoorlijk door elkaar geschut. Iets om niet te missen, alleen dit is al een belevenis. Zonder ANWB borden weten de mannen wel hun weg te vinden. Bij de nederzetting staan de dromedarissen op ons te wachten. De wind begint stormachtig te worden. Moeten voorzichtig zijn met de camera’s want het zand kruipt overal tussen. (Later blijkt mijn organizer de warmte niet overleefd te hebben) De temperatuur en de wind voelen wel als 50 graden aan.
We worden op een dromedaris gezet en onder begeleiding van Berbers gaan we op weg. Ook dit moet je meemaken. We maken nog een hele wandeling want er wordt een mooie duin uitgezocht. We moeten ook nog een stukje klimmen en dat valt niet mee in dat zand. Helaas verdwijnt de zon achter de wolken dus de ondergang maken we niet echt mee. Toch is het iets wat je mee moet maken. De sfeer is heel bijzonder. Aan het eind doen de Berbers ook nog aan verkoop van gepolijste stenen waarin zeedieren te zien zijn. Je kunt ze kopen of niet. De keus moet jezelf maken. Het is voor de Berbers een bijverdienste.
Na de zons “ondergang” gaan we weer 3 kwartier terug, het wordt al donker. Aangekomen bij de nederzetting krijgen we nog gelegenheid om iets te drinken, we hebben meer trek in het avondeten. We stappen weer in de Jeep’s en rijd in het donker hopelijk de goede kant uit naar Erfoud. Alles komt goed het is wel spectaculair zo in het donker door de woestijn, je weet niet waar je blijft, gelukkig weet de chauffeur de weg. Er is aan het eind nog enige verwarring over het kopen van wijn. In het hotel mag het wel gedronken maar niet verkocht worden. Wij maken de chauffeur duidelijk dat we naar het hotel willen zonder wijn. Ik begin me zo langzamerhand enigszins vies te voelen door al het gezweet en het zand.
Aangekomen in het hotel doen we ons even zeer snel opfrissen en gaan we gebruik maken van het buffet dat klaar staat. Ook hier is het eten, dat geboden wordt, goed. We gebruiken een lichte maaltijd omdat het al laat is en we hierna redelijk snel naar bed gaan. Tijd voor een wandeling is er niet meer.

Hotel: El Ati , HP, Erfoud

9e dag - woensdag 5 juli 2006

De liefhebbers kunnen vanochtend de zon zien opkomen boven de duinen van Merzouga (ca. € 20 p.p.). Na het ontbijt rijden we naar Tinerhir, waar we door de beroemde Todhrakloof (met loodrechte rotswanden van wel 300 m hoog) wandelen. We overnachten in Tinghir.

Vandaag gaan we niet zo vroeg weg omdat we de zonsopgang gisteren al gehad hebben. Er wordt gestopt bij een “steen” fabriek. Hier zien we hoe platen gezaagd worden en de platen vervolgens gepolijst worden zodat je de zeedieren in het steen ziet zitten. Ze doen hier ook 3D uithakken, dat wil zeggen men probeert het zeedier in zijn eigen vorm uit het steen te hakken. Het is een precies werkje. Ook hier is weer een winkeltje bij. Onderweg zien we ook de openingen voor de ondergrondse irrigatiekanalen en een kudde dromedarissen. Omdat sommige hier nog niet genoeg foto’s van hebben stoppen we even. De beesten blijven rustig liggen de hoeders komen eraan om geld te vangen. Zomaar midden in nower staat een poort. Maria vindt dit een mooie poort en het waard voor een fotostop. Zo onderbreekt haar/ons dagelijkse portie Marokkaanse kennis ervoor. Die poorten kom je wel meer tegen, het zijn gebiedsafscheidingen. Alleen welk gebied staat er niet bij. Ook zien we weer een oase aan de horizon verschijnen. Het is het Tafilalt-palmbos. Het ligt in een dal en we kijken er van boven af op. Hier zijn sjaalverkopers actief. Na deze stop rijden we door naar de Todra-kloof. Aan het eind van de weg moeten we een water oversteken, het is gelukkig laag water, naar ons lunch restaurant. De bediening gaat hier niet snel maar we hebben even de tijd. Onze lunch bestond uit een omelet, met wat groente erbij. Er kwam ook nog een bus bij dus het was extra druk vandaar dat het niet zo snel ging. Na de lunch hebben we nog even tijd om een stukje de kloof in te wandelen. Stijl gaan de wanden omhoog, het is een apart en mooi gezicht. De kloof is indrukwekkend.
We bezoeken een Kashba met ondergrondse gangen, waarvan ik de naam vergeten ben. Ook maken we een wandeling door de Draa-vallei met als gids een Berber. We zien de waterirrigatie kanalen in de oase. Doordat er een beetje wind staat is de temperatuut te houden. Na de wandeling rijden we naar Tinerhir. In het dorp krijgen we nog een demonstratie tapijt verkopen. Er wordt ook thee geschonken. Het ene na het andere kleedje komt op het toneel. Maar veel zin om te kopen hebben we niet. Het is ook een hele rit vandaag en zijn om 17.15 in het hotel. We treffen het weer met onze tafel genoten want ook nu is er een verjaardag te vieren. Maria heeft er weer voor gezorgd dat er gebak is en natuurlijk moeten we de jarige toezingen.
Het diner wordt opgediend als Tanji. Wel soep vooraf en meloen toe.

Hotel: Kenzi Boughafer , HP, Tinehir

10e dag - donderdag 6 juli 2006

Via de 'weg van 1000 kasbahs' en de vallei van de Dadès (rijk aan palmbomen) komen we in het rustige provinciestadje Ouarzazate, met onder meer de kasbah van Taouirt, die al vaak als decor voor films diende. We bezoeken verschillende kasbahs.

Vandaag gaan we om 08.30 weg. We rijden door het maanlandschap van de Dades vallei en komen zo aan bij een oase. Wel zijn er tijdens deze rit wel een paar oases, de een is groter dan de ander of is mooier allemaal hebben ze gemeen dat er op die plek water is waardoor de palmen en het andere groen kan groeien. We zien op de bergen ook de witte tekst die gemaakt is ter ere van het 25 jarige jubileum van Hassan II. “Voor Allah en de koning” is de vrije vertaling. In de buurt van Skoura stoppen we bij een Marabout die te bezichtigen zou zijn maar helaas pindakaas, de deur is op slot. Dan maar een stukje door het palm-bos wandelen op weg naar de kashba Amerhidi. Deze is te bezoeken en we krijgen een rondleiding. Zien de keuken en kamers en ook oude potten en pannen. Binnen gaat het wel met de temperatuur maar buiten is het behoorlijk heet. Zien ook hoe de bouw in elkaar steekt met de steigers en de gaten in de muren.
Onderweg hebben we een lunch bij een restaurant waarvan we de indruk moeten hebben dat we in een grote tent zitten. We eten er en Spies met groente en patat. Het smaakt goed. In de loop van de middag wordt het Maria duidelijk dat de groep er een beetje doorheen zit en graag niet al te laat in het hotel, met zwembad, wil aankomen. Een bezoek aan een Kashba kan ze nog verschuiven naar een latere datum dus dat betekend dat we reeds om 15.30 in het hotel arriveren. Ook hier is het ritueel weer van briefje invullen en dan pas de sleutel in ontvangst nemen. Het hotel bestaat uit een gebied met huisjes, een soort bungalowpark. We hebben 2 slaapkamers en klein keukentje en een patio. We kunnen op ons gemak tot onszelf komen. Vanavond is er een buffet, dat start om 19.30. Maar om 20.00 gaan de deuren pas echt open en kunnen we “aanvallen”. Het is druk in dit hotel, ook een hoop Fransen zijn er. Het eten is van goede kwaliteit en we doen ons eraan tegoed. We doen er lekker lang over daarom is er geen tijd voor een wandeling. In de tuin wordt muziek gemaakt en gezongen. Er is bier te verkrijgen dus we zitten goed. De muziek is niet alleen Marokkaans maar ook Westers. We zitten heerlijk buiten te genieten maar het wordt toch ook bedtijd en de muziek stopt om 23.00.

Hotel: Ametis Karam, HP, Ouarzazate

11e dag - vrijdag 7 juli 2006

Vandaag bekijken we Zagora en Tamegrouth. Beide plaatsen, waar stof zich op de wind door stille straatjes en over lege pleinen verplaatst, zijn ideale decors voor een sprookje uit 'duizend-en-één nacht'. Overnachting in Ouarzazate.

Omdat we in hetzelfde hotel blijven dachten we dat we later konden opstaan maar Maria ziet het anders, we moeten toch vroeg opstaan. Om 07.30 staan we gereed bij de bus en gaan we op weg. We maken een rit naar Zagora. Er worden een 2-tal “Commerciële” stops gehouden. 1 waar Berbers ons verblijden met kameleons e.d. . Als je er 1 op je schouder krijgt willen ze dat je een foto maakt en daarna betaald voor de geboden dienst. Ik krijg ongevraagd 3 van die beesten en daar wordt ook geld voor gevraagd. Ik zeg op mijn vriendelijkst dat ik er niet om gevraagd heb en dat ik niet betaal. Niemand heeft ook een foto van mij gemaakt. Ik heb een Berber iets lelijks horen zeggen. Maar ik was wel verlost van die beesten. De 2 e stop was voor dadel verkopertjes. Toen we aankwamen was de parkeerplaats leeg maar zodra ze een bus zien komen ze uit alle hoeken en gaten. Dadels, vijgen e.d. verpakt in zelf gevlochten rieten mandjes. Ze gingen grif van de hand. Daarna komen we in Taorirt. We zien hier de Kashba in de verte liggen aan de overkant van een droge rivierbedding. In Tamegrouth bezoeken we een oude bibliotheek. De beheerder is blij dat hij ons ziet en probeert ons te vertellen wat we zien. Jammer dat de boeken op deze manier zo vervallen. Je moet ze niet uit de kast halen want dan vallen ze uit elkaar. Er zitten zeldzame exemplaren bij. In een binnenplaats van een moskee zijn patiënten met klachten van allerlei soort bezig met bidden voor genezing. De wind steekt weer zijn kop op. We hebben een wandeling door een Kashba. Bezoeken een smederij. Gat in de muur is de ingang. Er worden hoeven voor kamelen gemaakt? Zien ook een stuk ondergrondse Kashba. Halverwege is een pottenbakkerij waar we natuurlijk binnen geloosd worden. We worden gewezen op een bijzondere groene kleur waar Tamegroute om bekend is. De borden zijn mooi. Bij de “douane” staat een bord met de tekst dat het 22 dagen is naar Tombouctou. Dit is een fotostop waard. Het is vandaag een hele rit geweest en de route is landschappelijk mooi.
Vanavond is het buffet weer aanwezig en ook de muziek.

Hotel: Ametis Karam, HP, Ourzazate

12e dag - zaterdag 8 juli 2006

Vandaag hebben we een lange, maar mooie reis voor de boeg. We pauzeren we in het vestingdorp Ait Ben Haddou, gelegen aan de voormalige karavaanroute. We rijden verder naar de badplaats Agadir (na Marrakech de drukstbezochte toeristische plaats van Marokko) waar we de komende 3 nachten zullen verblijven op basis van logies en ontbijt.

Om 06.30 loopt onze wekker af. Precies 08.30 vertrekken we. Omdat we eergisteren niet meer naar de Kasbah Ait Benhaddou zijn geweest doen we nu. Deze kashba is/wordt regelmatig gebruikt in films. We rijden langs de Atlas-filmstudios en maken er een foto. Er staan nog wat Egyptische beelden buiten de muren voor de rest zien we niet zo veel. Dan is de kashba aan de buurt. We wandelen hem door totdat we niet hoger kunnen. Hier heb je een mooi overzicht. Sommigen willen nog hoger en die beklimmen de ruïne die er nog is. Wij gaan naar beneden en drinken koffie op een terras met uitzicht op de kashba.
Ook vandaag is het een reisdag. We rijden door de hoge atlas. De lunch was vandaag in een voor Maria onbekend restaurantje. De bediening was vriendelijk en redelijk snel. Hier hebben ze een eigen invulling gegeven aan de berberomelet. Maar ook deze smaakte goed. We hebben ook een fotostop bij een plaats waar de stadsmuren nog compleet in takt zijn. Dit is Taroudannt. We maken ook het hoogte punt mee van de geiten die in bomen staan. Op het moment dat er 1 getraceerd wordt remt de bus en stappen we massaal uit. Schaap stapt uit boom van schrik dus dat lukt niet helemaal. De rit van vandaag is ong. 350 km. We komen om 17.00 aan in Agadir.
Nadat we koffers ontvangen hebben en ons opgefrist hebben gaan we met Maria mee naar een goed restaurant. We dopen het maar als `KRAS.NL`restaurant. We bestellen ieder voorzich, toevallig bestellen we allemaal een tongfilet. De porties zijn hier voldoende. Het smaakt ook allemaal. Je hebt hier waar voor je geld.
Na het eten wandelen we nog even de boulevard over. Het is er gezellig druk. Om 22.00 vinden we het tijd om naar het hotel te gaan. Onze kamers liggen aan het zwembad en zien er netjes uit.

Hotel: Sud Bahia, LO, Agadir

13e en 14e dag - zondag en maandag 9 en 10 juli 2006

Twee dagen genieten van de Marokkaanse zon, zee en het 8 km lange strand. U verblijft in de populairste badplaats Agadir ('de stad van de zon'), gelegen aan de Atlantische Oceaan.

Zondag. We hebben de rondrit geboekt en moeten daarom toch nog redelijk vroeg opstaan. Om 08.30 worden we verwacht in de hal. We rijden Agadir door. Alleen wat zo typisch is dat we geen zon hebben. Ze hebben hier meer dan 300 dagen zon behalve nu wij er zijn. Wij bezoeken de visafslag alleen er is geen vis niet vanwege de zondag maar er mag niet gevist worden om de visstand te sparen. We gaan de oude Kasba bezoeken. Omdat het op een heuveltje ligt zouden we mooi uitzicht over Agadir moeten hebben, helaas het is mistig. We drinken op een pleintje koffie en hebben er een gebakje bij. We bezoeken ook soeks van Inezgane. We kopen er de bekende slippers. Ik heb nu kameelslippers voor thuis. Na wat onderhandelen, worden ze gekocht voor 100 Dirham, het start bedrag was 320 Dirham. Later in de Uniprix zien we dezelfde slippers voor 98 Dirham dus we hebben het goed gedaan. De rondrit is om 13.00 afgelopen. We wandelen Agadir wat in en komen zo nog wat winkeltjes tegen. De lunch gebruiken we bij een Italiaansrestaurant. We bestellen sandwich ham en kaas, Chris neemt inktvisringen. Het smaakt ook nu weer goed, wel wat veel mayo tussen de sandwich. We zien ook dat hier een groot scherm is voor het geval we niet in het hotel kunnen kijken naar de WK-finale voetbal. De middag wandelend door gebracht. Omdat we zelf voor eten moeten zorgen spreken we met Chris en Gerda af om na het voetballen te gaan. Het is vandaag de finale Frankijk-Italie. In de hal bekijken we de wedstrijd op een groot scherm. We zijn niet de enigen en in de bar is het nog drukker. We zien Italië winnen door strafschoppen en gaan daarna maar naar het “KRAS.NL”restaurant. We zijn niet de enige Krassers daar. Ik bestel een schnitzel en Lyda een Pizza met champignons. Ook dit gaat er weer goed in.
Na de maaltijd nog even wandelen, het is druk op de boulevard. Drinken nog ergens koffie en gaan om 22.00 naar het hotel en verder naar bed.

Maandag. De wekker roept ons op een redelijke tijd. Iedereen heeft dezelfde tijd want we komen iedereen weer tegen. Vandaag hebben we geen programma dus tijd voor de souvenirs en winkeltjes. We komen een hoop Krassers tegen in de Uniprix. De “souvenirs” worden gekocht. Ook nu wandelen we door wat straatjes met winkeltjes en drinken koffie bij Le Vendome. Deze is hier lekker merken we. We gaan ook nog even langs bij de VVV maar die heeft niet veel, zeg maar niets wat we kunnen gebruiken. Lyda wil een “broodje” kaas, even geen gedoe dus we gaan opzoek. Bij het “KRAS.NL” restaurant hebben ze grilled chees toast. Dat lijkt ons wel wat. De patat erbij is niet echt warm maar het smaakt allemaal wel. De middag brengen we in alle rust door. Corrrrrrrrr onze hotel buurman heeft last van veel stoelgang en zou graag een dropje lusten. Toevallig hebben we die dus zijn wens wordt vervuld. We gaan weer naar het “KRAS.NL-restaurant”. Haast alle Krassers zijn aanwezig. Lyda wilde graag Sardientjes eten en ook dat hebben ze hier. Ze wordt op haar wenken bediend en krijgt een grote plate met veel gegrilde sardines. Ik bestel een Steak en help Lyda later met de Sardines. Het eten is goed en de porties zijn aan de flinke maat. Ook nu hebben we een verjaardag te vieren dus er wordt gebak rondgedeeld. Maria heeft het weer voor elkaar gekregen.
De avond wordt wandelend en op een terrasje drinkend doorgebracht.

Hotel: Sud Bahia, LO, Agadir

15e dag - dinsdag 11 juli 2006

Deze dag kunt u vrij besteden tot de transfer naar de luchthaven van Agadir.

De wekker maakt ons wakker om 07.30. We doen de ochtend rituelen en gaan ontbijten. Iedereen heeft dezelfde wekker want we komen alle gasten weer tegen. Na het ontbijt gaan we de koffers inpakken. We hebben tot 12.00 de tijd dus haasten is er niet bij.
Als alles is ingepakt gaan we nog even op het terras bij het zwembad koffie drinken. Chris en Gerda hebben hetzelfde idee.
We doen het rustig aan tot 12.00, dan zetten we de koffers buiten en gaan naar de kamer van Maria om onze handbagage daar even te stallen. Iedereen heeft een gelijk plan dus de kamer staat vol met tassen en tasjes. Wij gaan met zijn vieren wandelen en op zoek naar een leuk eetrestaurant, er zijn er hier genoeg. Eerst wandelen we richting haven en worden aangesproken door vriendelijke Marokkanen. De zon laat zich ook bij dit afscheid niet zien. Het blijft mistig. Als we weer meer bij de restaurants komen gaat de zoektocht echt beginnen. Ze willen ons allemaal binnen praten. Als ze al te opdringerig zijn gaan we niet naar binnen. Gisteren vonden we de koffie bij La Vendome erg lekker en daar strijken we dus nu maar neer. Ze zijn ook niet al te opdringerig hier.
We bestellen eendrachtig een Spies. Op een rustig tempo wordt het klaargemaakt en we eten het met smaak op. Om 14.00 gaan we richting bakker. We kopen er broodjes voor in het vliegtuig. Zo rond 16.00 zijn we in het hotel en gaan we onze handbagage halen.
Corrrrrrrr zou wel weer graag een dropje willen en die wens vervullen we. De bus en de koffers erin zijn om 16.30 gereed en wij stappen in. Bedanken Maria voor de zeer goede reisbegeleiding en haar “wordt vervolgd”verhalen. We hebben er het nodige van op gestoken. Na een 45 minuten zijn we op de lucht haven. Het inchecken gaat gelijk gebeuren, zijn we de koffers kwijt. Ook nu weer een formulier invullen om het land uit te kunnen.
De overgebleven Dirhams terug wisselen in Euro’s, de munten willen ze niet hebben dus die gaan naar Maria, zij komt hier nog wel eens. Het vliegtuig is op tijd en we kunnen om 19.00 instappen. Ook nu is het toestel niet vol. Alles gaat precies op tijd. We hebben een speciaal toestel een Spicejet. Er is geen muziek en beeld aan boord, ook de motoren maken iets meer geluid. Maar de vlucht verloopt soepel en w landen om 01.00 al op schiphol. De koffers zijn er al als we bij de band aankomen. Nu snel naar de taxi. We moeten hier nog 30 minuten wachten. Via een toeristische nachtelijke route worden we thuisgebracht. Tegen 04.00 stappen we ons eigen bed weer in.

We kunnen terug zien op een goed georganiseerde, leerzame, vol mooie landschappen, bijzondere gebouwen vakantie.

Dankzij de uitleg van Maria begrijpen we iets meer van de Marokkanen en het land.
De gidsen die we iedere keer als toevoeging meekregen hebben ons ook de mooie en soms minder mooie dingen laten zien van hun stukje.
In totaal hebben we ongeveer 2200 km in Marokko per bus afgelegd.

Lyda en Rein Hoen.
Juni/Juli 2006.

Kadobon winnen?

Wilt u ook kans maken op een kadobon? Per kwartaal wordt de inzender van het mooiste reisverslag beloond met een kadobon.

• Stuur uw reisverslag in
• Stuur uw fotoverslag in